Spellen en de dood

Spellen en de dood.

Een vreemde combinatie? Wij denken van niet. Integendeel.
Spellen, of ‘cooler’ klinkend, games, betrekken mensen ergens bij. Zoals Benjamin Franklin lang geleden al zei: “Tell me and I forget, teach me and I may remember, involve me and I learn”.
En ‘involve’, dat is wat een spel bij uitstek doet en kan.
Het is niet nieuw, in die zin dat spellen, games, al jaren ingezet worden om te leren. Termen als (serious) gaming en gamification zijn voor een deel van de mensen niet meer onbekend. Zowel in het bedrijfsleven als ook in de gezondheidszorg wordt gebruik gemaakt van gamingprincipes. Ook om mensen gezonder te laten leven bijvoorbeeld, worden gaming of gamingelementen ingezet. Kijk maar eens naar filmpje, waarin een eenvoudig spelelement tot bijzondere gedragsverandering leidt.

Veilige leeromgeving

Spellen zijn op verschillende vlakken erg zinvol. Ze bieden op een speelse manier een veilige leer- en ervaaromgeving. De spelvorm zorgt ervoor dat mensen (deels) uit hun dagelijkse werkelijkheid stappen en op een andere manier naar zichzelf en naar de wereld gaan kijken. Spelen wakkert creativiteit aan. De spelvorm maakt iedereen gelijkwaardig: we doen allemaal hetzelfde, vanuit eenzelfde positie. Afhankelijk van de hoeveelheid spelelementen die ingezet worden biedt een spel kaders en regels, terwijl tegelijktijdig alles mogelijk is, omdat spel zich altijd voort laat bewegen door de keuzes die spelers maken. Dit bijzondere gegeven creëert kansen om, afhankelijk van de doelen die de ontwikkelaar van het spel had, in meer of mindere mate mensen te helpen leren of inzicht te verkrijgen. De Nederlandse historicus Huizinga schreef vorige eeuw een belangwekkend boek over het belang van spel en spelen, volgens hem is spel zelfs dé manier waarop een cultuur zich ontwikkelt (Homo ludens, Huizinga, 1938). En ach, we kunnen hier ook nog verwijzen naar allerlei andere literatuur en onderzoeken die aantonen dat spel als leermiddel werkt, maar dat doen we niet, geloof ons maar even op ons woord…. 😉

Spellen helpen en ondersteunen

Maar de dood dan? Is dat wel te combineren met spellen? Ja, zelfs een veelal beladen onderwerp als de dood ( en alles daaromheen: verlies, afscheid, levenseindezorg) kan samengaan met de spelvorm. Juíst wel, volgens ons. De spelvorm haalt iets weg van dat beladene gevoel. Het biedt een nieuwe weg in de benadering van het onderwerp. Of je nou de dood bespreekbaar wilt maken of mensen wilt trainen in het omgaan met stervenden; de spelvorm is een waardevolle bijdrage daarin. Van eenvoudige opzet tot een ingewikkelder spel met meerdere lagen, van spelsimulatie tot het gebruik van een enkel spelelement: spellen helpen, spellen verbinden, spellen ondersteunen.

Fysieke spellen

Wij kiezen daarbij bewust voor ‘echte’ spellen, niet voor computerspellen. Omdat spellen die je kunt aanraken en op een tafel zetten volgens ons beter dat oproepen wat zo eigen is aan een spel: de saamhorigheid, het delen met elkaar, tijd doorbrengen met elkaar, al dan niet rondom een tafel. Die verbinding vinden wij belangrijk. Daar waar de dood een onderwerp is, in welke vorm dan ook, is verbondenheid erg welkom. Met elkaar en met onszelf in onszelf. 

We hebben inmiddels 2 spellen in productie: de Praatstenen, een dobbelspel, en de Kaartjes van Betekenis, kaartjes met vragen die er echt toe doen. Een derde spel is in ontwikkeling en zal binnenkort getest gaan worden; het betreft een uitgebreid simulatiespel dat samenwerking, goede zorg en culturele zorg (drie thema’s waaruit gekozen kan worden) in de zorg centraal stelt. We noemen onze spellen Games That Matter, omdat het spellen zijn die er toe doen. Ze richten zich op ‘Meaningful play’: spel met betekenis. Zodat spel doet wat we hierboven al beschreven: bijdragen aan verbinding met elkaar en met onszelf.

Voor iedereen geschikt

Interesse in één van onze spellen? Meer weten? Een spel laten ontwikkelen? Onze spellen zijn inzetbaar in het kader van bijvoorbeeld Advance Care Planning, psychosociale vorming, therapeutische settingen (rouw), bespreekbaar maken van de dood in bijvoorbeeld een thema-avond, onderwijssettingen (PO en VO, HBO en Universitair), en deskundigheidsbevordering (competenties zoals bijvoorbeeld CAD).
Ook voor de ‘gewone wereld’ is een spel rondom het thema dood (afscheid, verlies, levenseinde) erg geschikt: een spel kan juist de ‘gewone’ burger betrekken in het bespreekbaar maken van de dood, op toegankelijke en voor iedereen bekende wijze.
Aarzel niet, vraag ons naar meer informatie!

The fun theory

The fun theory gelooft dat gedrag van mensen het beste te veranderen is door het leuk te maken: als een spel. Bekijk dit filmpje maar eens!